दक्षिण अफ्रिकाको पश्चिमी तटमा एक दुर्लभ र रोमाञ्चक दृश्य देखिएको छ, जहाँ लगभग ३ सय विशाल हम्पब्याक ह्वेलहरू मिलेर बनेको एउटा विशाल ‘सुपरग्रुप’ फेला परेको छ।
प्रसिद्ध वन्यजन्तु फोटोग्राफर क्रिस र मोनिक फेलोजले गत डिसेम्बरमा दक्षिण अफ्रिकाको तटमा २९९ वटा हम्पब्याक ह्वेलहरूको यो समूहलाई फेला पारेका हुन्। उनीहरूले ह्वेलको पुच्छर (फ्लुक) को फोटो खिचेर यसको संख्या पुष्टि गरेका हुन्। ‘ह्याप्पी ह्वेल’ संस्थाका अनुसार यो हम्पब्याक ह्वेलहरूको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो समूहमध्ये एक हो।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार सन् १९८६ मा अन्तर्राष्ट्रिय ह्वेल शिकार प्रतिबन्ध लागू भएपछि दक्षिणी गोलार्धका महासागरहरूमा हम्पब्याक ह्वेलको संख्या तीव्र रूपमा बढेको छ। ह्वेल शिकारको उचाइमा १० हजारभन्दा कम रहेको यो प्रजातिको संख्या अहिले बढेर एक लाखभन्दा बढी पुगेको छ। वैज्ञानिक एल्स भर्म्युलेनले यसलाई ‘समुद्री वातावरणमा संरक्षणको सबैभन्दा बलियो सफलताको कथाहरू मध्ये एक’ भनेका छन्। हम्पब्याकहरू सामान्यतया एक्लै वा साना समूहमा घुम्ने गरे पनि प्रशस्त खाना (क्रिल र साना माछाहरू) पाइने क्षेत्रमा यस्तो सुपरग्रुप बनाएर पानीमुनि विशेष आवाज निकाल्दै आहारा खान्छन्।
तर, यो उत्साहजनक पुनरागमनका बिच ह्वेलहरूका लागि नयाँ र गम्भीर खतराहरू पनि उत्पन्न भएका छन्। वैज्ञानिकहरूले दक्षिण अफ्रिका वरिपरि ह्वेलका लागि नयाँ खतराको रूपमा मध्यपूर्वको द्वन्द्व र इरान युद्धलाई औंल्याएका छन्। इजरायल-हमास युद्ध सुरु भएपछि र यमनका हुथी विद्रोहीहरूले लाल सागरमा जहाजहरूमा आक्रमण गर्न थालेपछि अफ्रिकाको दक्षिणी बिन्दु वरिपरि ढुवानी चार गुणा बढेको छ।
इरान युद्ध र होर्मुजको जलमार्गमा देखिएको सुरक्षा संकटले गर्दा धेरै व्यावसायिक जहाजहरू अफ्रिकी तटतर्फ डाइभर्ट भएका छन्। तटीय प्रबन्धक ग्रेग ओलोफ्सेले जहाजको अत्यधिक वृद्धिका कारण ह्वेलहरूसँग ठोक्किने जोखिम धेरै बढेको बताए। ‘हामीले ह्वेलको शरीरमा प्रोपेलरले प्रहार गरेको र ठूला काटाहरू लागेका शवहरू किनारमा बगेर आएको देख्ने गरेका छौं,’ उनले भने।
विश्व वन्यजन्तु कोष र अन्य संरक्षणकर्मीहरूले व्यावसायिक माछा मार्ने उपकरणमा फस्नु, जहाजहरूसँग ठोक्किनु र जलवायु परिवर्तन जस्ता खतराहरू अझै पनि कायम रहेको बताएका छन्। यसैबिच, वैज्ञानिक भर्म्युलेन र अन्य विज्ञहरूले दक्षिण अफ्रिकी तट नजिकै जहाजहरूको लागि आधिकारिक गति सीमा निर्धारण गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। यसले जहाजहरूलाई आफ्नो बाटोमा पर्ने ह्वेलहरू देखेर बच्ने समय मिल्ने विश्वास उनीहरूको छ।
एजेन्सी
