इरानका दिवंगत सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेईको राजकीय अन्त्येष्टि समारोह शनिबार तेहरानमा सुरु भएको छ। राजधानी तेहरानस्थित इमाम खुमेनी ग्रान्ड मोसल्ला परिसरमा बिहानैदेखि लाखौँ श्रद्धालु भेला भएका छन्। अमेरिकी–इजरायली संयुक्त हवाई आक्रमणमा खामेनेई र उनका परिवारका सदस्यहरूको मृत्यु भएपछि आयोजित यो अन्त्येष्टि छ दिनसम्म सञ्चालन हुने इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
अत्यधिक गर्मी र लूका बाबजुद हजारौँ स्वयंसेवक परिचालन गरिएको छ। श्रद्धालुहरूका लागि चिसो पानी, पेय पदार्थ र अस्थायी विश्रामस्थलको व्यवस्था गरिएको छ। काला पोसाकमा सजिएका सहभागीहरूले इरानी झण्डा बोकेर “अमेरिका मुर्दावाद” र “इजरायलमाथि ईश्वरको कहर” जस्ता नारा लगाउँदै खामेनेईप्रति श्रद्धाञ्जलि व्यक्त गरेका थिए।
इरानी अधिकारीहरूका अनुसार अन्त्येष्टि यात्रा तेहरानपछि धार्मिक सहर कोम, त्यसपछि इराकको नजफ र कर्बला हुँदै अन्तिम रूपमा मशहदस्थित इमाम रजा दरगाहमा पुगेर समापन हुनेछ। शिया परम्पराअनुसार विभिन्न पवित्र स्थलमा श्रद्धाञ्जलि अर्पण गर्दै अन्तिम संस्कार गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको हो।
अन्त्येष्टिको दोस्रो दिनसम्म पनि इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनेई सार्वजनिक रूपमा नदेखिएपछि उनको अवस्थाबारे विभिन्न अनुमान भइरहेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार फेब्रुअरी २८ को आक्रमणमा उनी घाइते भएको हुन सक्ने र सुरक्षा कारणले गोप्य स्थानमा राखिएको हुन सक्ने चर्चा छ। हालसम्म उनले सार्वजनिक सम्बोधन नगरी लिखित वक्तव्यमार्फत मात्रै आफ्ना समर्थकलाई सन्देश पठाउँदै आएका छन्।
केही विश्लेषकहरूले सुरक्षा जोखिमका कारण उनलाई अन्त्येष्टिमा सार्वजनिक रूपमा उपस्थित नगराइएको हुन सक्ने बताएका छन्। इरान सरकारले भने उनको अवस्थाबारे कुनै आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो अन्त्येष्टि धार्मिक कार्यक्रम मात्र नभई युद्धपछिको राष्ट्रिय एकता प्रदर्शन गर्ने राजनीतिक अवसरका रूपमा पनि हेरिएको छ। अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धपछि ठूलो क्षति बेहोरेको इरानले विशाल जनसहभागितामार्फत आफ्नो आन्तरिक समर्थन अझै कायम रहेको सन्देश दिन खोजेको बताइएको छ।
यसैबीच, इरानले अमेरिकासँग जारी अप्रत्यक्ष वार्ता तत्कालका लागि स्थगित गरेको छ। साथै अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (IAEA) का निरीक्षकहरूलाई फोर्डो, नतान्ज र इस्फहानस्थित प्रमुख आणविक केन्द्रहरूको निरीक्षण गर्न अस्थायी रूपमा अनुमति नदिने निर्णय गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन्।
अन्त्येष्टिसँग सम्बन्धित भन्दै सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएका केही भिडियो र तस्बिरहरू भने कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) प्रयोग गरेर बनाइएका वा पुराना दृश्यहरू भएको तथ्य-जाँच संस्थाहरूले पुष्टि गरेका छन्। त्यसैले अन्त्येष्टिसम्बन्धी सामग्री हेर्दा आधिकारिक वा विश्वसनीय स्रोतमा आधारित जानकारीलाई मात्र विश्वास गर्न विज्ञहरूले आग्रह गरेका छन्।
