अमेरिकामा आज मध्यावधि निर्वाचन हुँदैछ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कार्यकालको बीचमा हुन लागेको यस निर्वाचनलाई उनको सरकारको कामकारबाही र लोकप्रियता मापन गर्ने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ । निर्वाचनमा अमेरिकी संसद्का दुवै सदनका सदस्य चयन हुनेछन् । तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्सका ४३५ र माथिल्लो सदन सिनेटका ३५ सिटका लागि मतदान हुँदैछ । यससँगै विभिन्न राज्यमा गभर्नरलगायत पदका लागि पनि निर्वाचन हुनेछ ।
अमेरिकामा राष्ट्रपतीय निर्वाचन सम्पन्न भएको दुई वर्षपछि मध्यावधि निर्वाचन हुने व्यवस्था छ । यस निर्वाचनले राष्ट्रपतिको बाँकी कार्यकालमा संसद्मा कुन दलको प्रभाव रहने भन्ने निर्धारण गर्छ । हाल ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले संसद्का दुवै सदनमा बहुमत कायम राखेको छ । त्यसैले यसपटकको निर्वाचनमा आफ्नो बहुमत जोगाउनु रिपब्लिकनका लागि मुख्य चुनौती बनेको छ भने डेमोक्रेटिक पार्टी संसद्का दुवै सदनमा आफ्नो पकड विस्तार गर्ने प्रयासमा छ ।
कुन दलले कति सिट जित्नुपर्छ ?
अमेरिकी सिनेटमा कुल १०० सदस्य हुन्छन् । हाल रिपब्लिकनसँग ५३ र डेमोक्रेटिक पक्षसँग ४७ सिट छन् । सिनेटमा बहुमत कायम गर्न ५१ सिट आवश्यक पर्छ । यसपटक नियमित निर्वाचनका ३३ र रिक्त पद पूर्ति गर्न दुई गरी ३५ सिटमा मतदान हुँदैछ । सिनेटको नियन्त्रण आफ्नो हातमा लिन डेमोक्रेटहरूले कम्तीमा चार सिटको खुद लाभ हासिल गर्नुपर्नेछ ।
त्यस्तै, हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्समा ४३५ सदस्य हुन्छन् । बहुमतका लागि २१८ सिट आवश्यक पर्छ । रिपब्लिकनको तल्लो सदनमा बहुमत निकै साँघुरो रहेकाले केही निर्वाचन क्षेत्रको परिणामले मात्रै पनि शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गर्न सक्छ । डेमोक्रेटहरूले तल्लो सदनमा बहुमत हासिल गर्ने सम्भावना बलियो देखिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् । The Guardian+1
महँगी र इरान युद्धले बढाएको चुनावी दबाब
यसपटकको निर्वाचनमा अमेरिकी मतदाताका लागि महँगी र जीवनयापनको खर्च प्रमुख चासो बनेका छन् । खाद्यान्न, आवास, इन्धन तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्दा सर्वसाधारणमा असन्तुष्टि देखिएको छ । त्यसमाथि इरानसँगको युद्धले इन्धन बजारमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ ।
ट्रम्प प्रशासनले युद्ध र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा नीतिको बचाउ गरिरहँदा डेमोक्रेटहरूले बढ्दो इन्धन मूल्य र आर्थिक दबाबलाई चुनावी मुद्दा बनाएका छन् । अमेरिकी मतदाताले सरकारको आर्थिक व्यवस्थापनलाई कसरी मूल्यांकन गर्छन् भन्ने विषय निर्वाचन परिणाममा प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ ।
रोयटर्सका अनुसार चुनावअघि सार्वजनिक गरिएको सर्वेक्षणमा डेमोक्रेटिक पार्टीले रिपब्लिकनभन्दा करिब आठ प्रतिशत अंकको अग्रता बनाएको थियो । महँगी र इरान युद्धप्रतिको असन्तुष्टिले रिपब्लिकन उम्मेदवारलाई चुनौती थपेको विश्लेषण गरिएको छ । Reuters+1
आप्रवासन र ट्यारिफ पनि चुनावी बहसमा
ट्रम्पको कडा आप्रवासन नीति निर्वाचनको अर्को महत्वपूर्ण विषय बनेको छ । अवैध रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्ने व्यक्तिमाथि नियन्त्रण र देश निकाला अभियानलाई रिपब्लिकनहरूले आफ्नो उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । तर, आप्रवासन नियन्त्रणका नाममा भइरहेको धरपकड, परिवार छुट्टिने अवस्था र मानव अधिकारको विषयलाई लिएर डेमोक्रेटहरूले विरोध जनाएका छन् ।
त्यस्तै, विदेशी वस्तुमा भन्सार महसुल बढाउने ट्रम्पको नीतिले पनि मतदाताबीच बहस सिर्जना गरेको छ । अमेरिकी उद्योग र रोजगारीको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले ल्याइएको भनिएको ट्यारिफ नीतिका कारण आयातित वस्तुको मूल्य बढेको विपक्षीहरूको आरोप छ । यसले सर्वसाधारणको खर्च बढाउनुका साथै अमेरिकी किसान तथा निर्यात व्यवसायमा समेत असर पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
गर्भपतनको अधिकार र स्वास्थ्य सेवाको खर्च
गर्भपतनको कानुनी अधिकार र स्वास्थ्य बिमा सुविधाको विषय पनि निर्वाचनमा महत्वपूर्ण बनेको छ । डेमोक्रेटहरू महिलाको गर्भपतनसम्बन्धी अधिकारलाई देशभर कानुनी रूपमा सुरक्षित गर्नुपर्ने पक्षमा छन् । रिपब्लिकनहरू भने यसबारे निर्णय गर्ने अधिकार राज्यहरूलाई नै दिनुपर्ने धारणा राख्छन् ।
अर्कोतर्फ, स्वास्थ्य उपचारको बढ्दो खर्च र सरकारी अनुदानमा सम्भावित कटौतीले पनि मतदाताको ध्यान तानेको छ । विशेषगरी न्यून तथा मध्यम आय भएका परिवारले स्वास्थ्य बिमा सुविधा निरन्तर पाउने वा नपाउने भन्ने विषय चुनावी बहसमा छ ।
सिनेटको नियन्त्रणका लागि केही राज्य निर्णायक
सिनेटमा बहुमतको टुंगो लगाउन टेक्सस, मिचिगन, मेन, ओहायो, अलास्का र नर्थ क्यारोलाइनालगायत राज्यको नतिजा महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ । टेक्ससमा डेमोक्रेटिक उम्मेदवार जेम्स टालारिको र रिपब्लिकन केन प्याक्सटनबीच प्रतिस्पर्धा छ । मिचिगनमा डेमोक्रेट अब्दुल अल–सयद र रिपब्लिकन माइक रोजर्सबीचको प्रतिस्पर्धालाई पनि चासोका साथ हेरिएको छ ।
त्यस्तै, मेनमा डेमोक्रेट ट्रोय ज्याक्सन र रिपब्लिकन सुसान कोलिन्सबीच प्रतिस्पर्धा छ । नर्थ क्यारोलाइनामा डेमोक्रेट रोय कूपरको स्थिति बलियो देखिएको छ भने ओहायोमा शेरोड ब्राउनले रिपब्लिकन उम्मेदवारलाई चुनौती दिइरहेका छन् । यीमध्ये केही राज्यमा प्रतिस्पर्धा निकै कडा रहेकाले अन्तिम परिणाम आउनुअघि सिनेटको नियन्त्रणबारे निश्चित अनुमान गर्न कठिन छ । Investing.com+2
ट्रम्पको बाँकी कार्यकालमा निर्वाचनको प्रभाव
मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकनले दुवै सदनमा बहुमत जोगाउन सके ट्रम्पलाई आफ्नो आर्थिक, आप्रवासन तथा विदेश नीतिसम्बन्धी कार्यक्रम अघि बढाउन सहज हुनेछ । तर, डेमोक्रेटहरूले कुनै एक सदनमा मात्रै बहुमत हासिल गरे पनि सरकारी बजेट, विधेयक र प्रशासनका निर्णयमा उनीहरूको प्रभाव बढ्नेछ ।
विशेषगरी डेमोक्रेटहरूले तल्लो सदनमा बहुमत पाएमा ट्रम्प प्रशासनका निर्णयमाथि संसदीय छानबिन र निगरानी बढाउन सक्नेछन् । त्यसैले यो निर्वाचन अमेरिकी संसद्को शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गर्ने अवसर मात्रै नभई ट्रम्पको नेतृत्वप्रतिको जनमत मापन गर्ने महत्वपूर्ण राजनीतिक परीक्षाका रूपमा हेरिएको छ ।
अमेरिकी मतदाताले आज दिने मतले ट्रम्प प्रशासनको बाँकी दुई वर्षको राजनीतिक दिशा र सन् २०२८ मा हुने राष्ट्रपतीय निर्वाचनको तयारीलाई समेत प्रभावित पार्नेछ ।
